Skip to content

Beleid voor reactie op incidenten

Dit beleid beschrijft hoe een beveiligingsincident wordt herkend, geclassificeerd, ingeperkt en hersteld. Het is bedoeld voor medewerkers en incidentresponders die een mogelijk incident ontdekken of erop reageren, en voor klanten die willen begrijpen welke stappen en verantwoordelijkheden daarbij horen.

Doel en reikwijdte

Dit plan geeft medewerkers en responders een vaste werkwijze wanneer zij een beveiligingsincident vermoeden. Eerst wordt vastgesteld welke informatie is blootgesteld en, voor zover mogelijk, waar de oorzaak van het beveiligingsprobleem ligt. Getroffen klanten worden per e-mail of telefoon bijgepraat, met periodieke updates zolang dat nodig is. {{OWNER_CEO_REVIEW}} beoordeelt alle beveiligingsgerelateerde incidenten en de afstemming met getroffen klanten verloopt via het meest geschikte kanaal.

Het doel is een georganiseerde aanpak voor bedreigingen van computers en gegevens, ook wanneer de oorzaak bij een derde partij ligt en terugleidt naar het eigen netwerk. Het plan legt de rollen en verantwoordelijkheden van het incidentrespons-team vast. Erkende incidenttypen zijn onder meer schending van persoonsgegevens, denial-of-service-aanvallen en firewall-schendingen of virusuitbraken.

Team en bevoegdheden

Het team bestaat uit technische en ondersteunende sleutelpersonen die zijn getraind om snel en ordelijk te reageren op hackpogingen, serviceonderbrekingen, schendingen van persoonsgegevens en andere gebeurtenissen met ernstige gevolgen voor gegevensbeveiliging. {{OWNER_TEAM_AUTHORITY}} Het team onderzoekt vermoedelijke inbraakpogingen tijdig en kosteneffectief en rapporteert waar nodig aan bevoegde autoriteiten.

Voor directe hulp kan contact worden opgenomen via {{OWNER_INCIDENT_CONTACT_EMAIL}}. De kernrollen zijn {{OWNER_TEAM_MEMBERS}}.

Rollen en verantwoordelijkheden

{{OWNER_INCIDENT_LEAD}} leidt elk incident: deze rol neemt beveiligingsbeslissingen, bewaakt het reactieproces en verdeelt taken intern, ondersteund door incidentanalisten en andere rollen. Bij impact op meerdere locaties kunnen twee senior engineers worden toegewezen om de verantwoordelijkheid continu te waarborgen.

Voor een heldere taakverdeling gelden vier begrippen. Verantwoordelijk: de partij voert het werk uit om de taak te volbrengen. Accountable: de partij is eindverantwoordelijk voor een correcte en grondige afronding. Geraadpleegd: de partij wordt actief betrokken met tweewegscommunicatie. Geïnformeerd: de partij ontvangt eenrichtingsupdates over de voortgang.

Identificatie en ernstclassificatie

In de identificatiefase wordt gecontroleerd of een gemelde afwijking daadwerkelijk een incident is. Bij bevestiging worden logboeken verzameld, wordt het betrokken team ingeschakeld en worden corrigerende maatregelen genomen. Elke melding krijgt een classificatie als ernst 1, 2 of 3.

Ernst 1 betreft aantasting van de functionaliteit van de softwaredienst of geblokkeerde toegang voor sommige gebruikers, bijvoorbeeld bij onbevoegde systeemtoegang. Ernst 2 betreft incidenten met mogelijk grote impact op gebruik of functionaliteit, bijvoorbeeld een wachtwoordkraakpoging. Ernst 3 betreft lage impact voor gebruikers, bijvoorbeeld firewall-scanning.

De reactietermijnen zijn als eigenaarsvariabele opgenomen: {{OWNER_RESPONSE_TIMES}}. Voor ernst 1 geldt in de oorspronkelijke werkwijze een reactie binnen twee uur en, bij een acceptabele workaround, een permanente oplossing binnen dertig dagen; voor ernst 2 en 3 gelden respectievelijk vier en zes uur tijdens kantooruren, of de volgende werkdag.

Inperking en declaratie

Na een melding voert het team een eerste onderzoek uit met een vaste checklist: logbestanden verzamelen en beoordelen, geïnstalleerde of draaiende bevoegde programma's controleren, systeembestanden op manipulatie inspecteren, netwerkmonitoringsrapporten bekijken, onbevoegde services detecteren, systeem- en netwerkconfiguraties beoordelen, ongebruikelijke bestanden zoeken en andere hosts onderzoeken.

Soms is het verstandig om alle of sommige systemen uit te schakelen om een aanval in realtime te stoppen of forensisch bewijsmateriaal te bewaren. {{OWNER_SIRT_DECLARATION}}

Uitroeien en escaleren

Het incident wordt altijd met voldoende documentatie gemeld aan het betrokken team. Na beoordeling van documentatie en code wordt het uitroeiingsproces uitgebreid getest, zodat het incident niet meer in het systeem aanwezig is en niet opnieuw optreedt.

{{OWNER_ESCALATION_PATH}}

Herstel en geleerde lessen

Na het incident volgt de herstelfase. Systemen worden opgeschoond van kwaadaardige of illegale content. Afhankelijk van de organisatie en het incidenttype komen onder meer het patchen en verharden van systeemimages, het opnieuw inrichten van systemen, wachtwoordwijzigingen en verbeterde monitoring en verdediging aan de orde.

{{OWNER_LESSONS_LEARNED}}

Ernstniveaus en reactietermijnen
ErnstKenmerkReactie
Ernst 1Functionaliteit aangetast of toegang geblokkeerd; voorbeeld: onbevoegde systeemtoegang{{OWNER_RESPONSE_TIMES}}
Ernst 2Mogelijk grote impact op gebruik of functionaliteit; voorbeeld: wachtwoordkraakpoging{{OWNER_RESPONSE_TIMES}}
Ernst 3Lage impact voor gebruikers; voorbeeld: firewall-scanning{{OWNER_RESPONSE_TIMES}}

Reactietermijnen zijn contractuele toezeggingen en worden weergegeven als {{OWNER_RESPONSE_TIMES}}.

Frequently asked questions

Wat telt als een beveiligingsschending?

Een beveiligingsschending betekent dat gegevens onbevoegd zijn verkregen en daardoor de beveiliging, vertrouwelijkheid of integriteit van persoonsgegevens van de klant in gevaar is. Goedgelovige toegang door een werknemer of agent voor zakelijke doeleinden valt hier niet onder, zolang die gegevens niet verder onbevoegd worden gebruikt of bekendgemaakt.

Hoe snel volgt een reactie per ernstniveau?

De reactietermijn hangt af van de ernst. Bij ernst 1 geldt een reactie binnen twee uur na melding of detectie, bij ernst 2 binnen vier uur tijdens kantooruren en bij ernst 3 binnen zes uur tijdens kantooruren. Buiten kantooruren kan de reactie de volgende werkdag plaatsvinden.

Welke controles horen bij de inperkingsfase?

Gebruik de checklist voor inperking: verzamel en beoordeel logbestanden, controleer programma's en configuraties, inspecteer systeembestanden op manipulatie, bekijk netwerkmonitoringsrapporten, zoek naar onbevoegde services en ongebruikelijke bestanden en onderzoek andere hosts.

Ernstscores
ErnstniveauScore
Informatief0
Actie-item1
Ongunstig evenement2
Basisincident3
Matig incident4
Groot incident5

Prioriteitsscore per ernstclassificatie zoals vastgelegd in het incidentresponsplan.

Kritikaliteitsscores
KritikaliteitsniveauScore
Onbekend1
Laag2
Gemiddeld3
Hoog4
Kritisch5

Prioriteitsscore per kritikaliteitsniveau zoals vastgelegd in het incidentresponsplan.