Skip to content

Werving en selectie in 2023: twaalf trends, één actieplan

De arbeidsmarkt verandert sneller dan de meeste recruitmentteams hun processen kunnen bijwerken.

Dit overzicht bundelt twaalf ontwikkelingen die voor 2023 werden gesignaleerd, en helpt je onderscheiden welke je vandaag al kunt invoeren, welke je als proef kunt draaien en welke je alleen hoeft te volgen. Gebruik het als gespreksbasis met je team, niet als vaststaande voorspelling.

Waarom een trendoverzicht alleen niet genoeg is

Een lijst met trends leest prettig, maar verandert niets aan je wervingsresultaten. De waarde zit in de vertaling naar keuzes: welke ontwikkeling raakt jouw vacatures nu, welke raakt je pas over een jaar, en welke is vooral een signaal om in de gaten te houden? Deze gids is daarom opgebouwd als een werkdocument. Elke trend krijgt een korte duiding, een indicatie hoe hard het signaal is, en een eerste actie die je met je team kunt bespreken. Zo voorkom je dat je achter elke nieuwe ontwikkeling aan rent zonder te weten of die bij jouw bureau of organisatie past.

De twaalf trends in één oogopslag

De twaalf thema's lopen uiteen van veranderingen in hoe kandidaten werken (zwartwerk, freelanceopdrachten) tot veranderingen in hoe je kandidaten vindt en beoordeelt (AI-screening, leerquotiënt, video-cv's). Ze zijn niet allemaal even hard onderbouwd. Sommige zijn al zichtbaar in de dagelijkse praktijk, andere zijn verwachtingen voor de nabije toekomst en een enkele is vooral speculatief. Lees ze daarom niet als een verplichte lijst, maar als een set vragen die je jezelf en je team kunt stellen.

Trend 1: zwartwerkers vragen om sterker werkgeverschap

Tijdens de periode van massaal vrijwillig vertrek, vaak aangeduid als de Grote Ontslagperiode, vonden meer werknemers hun weg naar een tweede baan naast hun hoofdbaan. Dat veranderde de dynamiek in de wervingssector. Toen werken op afstand gewoon werd, daalde de betrokkenheid van sommige medewerkers en veranderde hun gebruikelijke beloningsstructuur, wat het aantrekkelijker maakte om extra werk aan te nemen. Ook nu de economie nog worstelt, een recessie wordt verwacht en er massaontslagen vallen, lijkt zwartwerken niet snel te verdwijnen. Voor 2023 werd zelfs een toename verwacht.

Recruiters kunnen daar iets tegenover stellen door de werkcultuur en het personeelsbeleid opnieuw vorm te geven. Drie aanknopingspunten:

  • Tevredenheid als basis. In de brondata wordt een cijfer genoemd dat 86% van de zwartwerkers voortkomt uit ontevredenheid met de werkomstandigheden. Dat is een gedateerde, aan een externe bron gekoppelde referentie, geen eigen meting. Als het signaal klopt, loont het versterken van HR-beleid zodat medewerkers zich prettig voelen bij het bedrijf.
  • Waardering zichtbaar maken. Functiewaardering, prestatiebeoordelingen, promoties en incentives blijven de hoekstenen van effectief personeelsbeheer. Nu de concurrentie om talent toeneemt, is het zaak werknemersloyaliteit expliciet te erkennen en te voeden.
  • Uitdaging bieden. Nieuwe uitdagingen en leermogelijkheden houden medewerkers gemotiveerd. Jobrotatie kan hen helpen nieuwe connecties op te bouwen en hun productiviteit en betrokkenheid vergroten, waardoor de behoefte aan een tweede baan afneemt.

Trend 2: de gig-economie verandert je sourcingmix

Het beeld van de kandidaat die een vaste aanstelling bij één bedrijf ambieert, is niet meer vanzelfsprekend. Freelancers en de gig-economie winnen terrein, en bedrijven stappen geleidelijk af van traditionele praktijken om de mogelijkheden van een flexibelere personeelssamenstelling te benutten. Die beweging werd voor 2023 als groeiend gezien.

In de brondata wordt een claim aangehaald dat multinationale bedrijven tegen 2023 ongeveer 30% van hun personeelsbestand uit op-aanvraag-medewerkers zouden laten bestaan. Dat is een gedateerde, niet onafhankelijk geverifieerde bewering; gebruik het cijfer alleen als historische referentie en toets het voordat je er een businesscase op bouwt.

Goed beheerd levert flexibel personeel voordeel op voor zowel de medewerker als het bedrijf. Daar ligt een taak voor recruiters: op tijd inhuren, de inzet krachtig analyseren en freelancers begeleiden. Wie de gig-economie omarmt, verandert de manier waarop tijdelijke arbeidskrachten worden gesourced. Recruitmentteams moeten hun aanpak daarom snel kunnen aanpassen aan de wisselende behoeften van hun klant.

Trend 3: nieuwe functietitels vragen nieuwe talentpools

Technologie heeft veel sectoren veranderd, in het bijzonder sectoren die sterk leunen op handenarbeid, zoals groothandel en detailhandel. Tegelijk zijn er veel nieuwe functietitels bijgekomen rond AI, big data en blockchain. De IT-experts van Cognizant voorspelden rollen zoals AI-ondersteunde zorgtechnicus, Cybercity-analist en Data Detective, die tegen het einde van 2023 veelgevraagd zouden zijn. Dat is een voorspelling uit een externe whitepaper, geen gemeten vacaturetrend.

Veel recruiters zijn al begonnen met het opbouwen van talentpools voor functies die nog moeten ontstaan. Wie dat nog niet doet, kan vandaag beginnen: breng in kaart welke opkomende rollen relevant zijn voor je klanten en welke vaardigheden daarbij horen, nog voordat de eerste vacature open staat.

Trend 4: leerquotiënt (LQ) naast IQ en EQ

In 2017 gaf Jennifer Carpenter het leerquotiënt van een kandidaat prioriteit bij het screenen van sollicitanten. Sindsdien is het concept vaker besproken. Het vermogen om nieuwe informatie snel te begrijpen, je eraan aan te passen en er het beste van te maken, werd voor 2023 genoemd als een van de meest gevraagde vaardigheden.

Voor recruiters betekent dat een verschuiving in de checklist: begrijpen hoe de markt verandert, nieuwe vaardigheden leren en die in het werk toepassen wordt een belangrijk selectiecriterium. Creatief en kritisch denken krijgen daarbij meer gewicht dan een cv alleen. Dat vraagt om screeningsvragen die laten zien hoe iemand leert, niet alleen wat iemand al heeft gedaan.

Trend 5: algoritme-ondersteund werven van screening tot onboarding

AI was in de aanloop naar 2023 nooit zo aanwezig in de wervingssector, en de verwachting was dat het gebruik alleen maar zou groeien. In de brondata wordt een stijging genoemd van 19% in 2019 naar 30% in 2022. Dat is een gedateerde referentie, geen actuele meting. De strekking is wel herkenbaar: AI raakt steeds meer taken in bijna elke fase van werving, van selectie tot onboarding.

Recruiters kunnen een vacaturetekst schrijven, op een knop klikken en AI de rest laten uitvoeren, zonder elk cv zelf te lezen. Algoritme-ondersteund werven helpt de beste kandidaten te vinden, te volgen en te benaderen. Screening, referentiecontroles, het plannen van sollicitatiegesprekken en opvolging: AI neemt een deel van die last over, zodat de recruiter zich kan richten op de aspecten die menselijk oordeel vragen.

Trend 6: de metaverse als wervingskanaal

Steeds meer bedrijven begonnen de metaverse in te voeren om via avatars met medewerkers en netwerken te communiceren, in besloten en openbare omgevingen. De wervingssector liep daar volgens de brondata nog achterop. Een voorbeeld was de metaverse-banenbeurs van Hirect: recruiters en bezoekers als avatars, vacatures in een game-achtige opzet, en beurzen in een digitale werkruimte zonder fysieke aanwezigheid.

De verwachting was dat kandidaten op termijn hun cv naar een blockchain zouden uploaden, waar hun referenties via geverifieerde bronnen te vinden zijn, en dat sollicitatiegesprekken in de metaverse zouden plaatsvinden met interactieve elementen. De belangrijkste vraag is of bedrijven en recruiters klaar zijn om die technologie te omarmen. Omdat de metaverse in de techsector is ontwikkeld, ligt het voor de hand dat techrecruiters voorop zullen lopen. Behandel dit voorlopig als verkenning, niet als investeringsadvies.

Trend 7: de EVP wordt concreter en persoonlijker

De uitspraak dat medewerkers het grootste kapitaal zijn, klinkt in vrijwel elke sector, maar alleen die woorden zijn in 2023 niet meer genoeg. Recruiters moeten gedurfdere strategieën ontwikkelen om de employee value proposition (EVP) te versterken en de werkcultuur te verbeteren, zodat medewerkers zich echt gewaardeerd voelen. Persoonlijker contact helpt om zich van concurrenten te onderscheiden.

Naast geldelijke voordelen dragen een betere werkcultuur, groeimogelijkheden en andere voordelen bij aan tevredenheid en aan een langere samenwerking. De kern is dat medewerkers zich gezien voelen en niet alleen als een schakel die maandelijks voor een salaris draait.

Trend 8: een mogelijk nieuw LinkedIn

LinkedIn is voor veel professionals het meest prominente sociale netwerk en groeide in de aanloop naar 2023 nog steeds. De verwachting was dat het de markt zou blijven domineren tot het zo groot wordt dat het een stap mist. Op dat moment zou een 'nieuw' LinkedIn zijn intrede kunnen doen, als nieuwe software of als bijgewerkte versie van het bestaande platform.

Om de toppositie te behouden, zou LinkedIn zijn spel moeten verbeteren. Functies zoals crowd verification en endorsements verification zouden gebruikers helpen. Gebeurt dat niet, dan kan een concurrent zich onderscheiden met een eigen propositie, mogelijk rond gebruikers en hun gedragsvoorkeuren, bijvoorbeeld met psychometrie of NLP. Wat er ook gebeurt, recruiters profiteren als ze marktontwikkelingen volgen en inspelen op wat hun organisatie helpt groeien.

Trend 9: werken op afstand blijft dominant

Dat werken op afstand blijft, kwam niet als verrassing. Volgens Upwork zou 22% van de Amerikaanse beroepsbevolking tegen 2025 volledig op afstand werken. Dat is een gedateerde externe prognose, geen eigen meting. Veel kandidaten werken inmiddels liever fulltime op afstand of in een hybride model, een ontwikkeling die door de Covid-19-pandemie in een stroomversnelling kwam.

Remote werving hielp recruiters hun sourcinghorizon te verbreden en wereldwijd personeel te werven. Tegelijk vroeg dat om concrete stappen om beveiligings- en productiviteitsproblemen te beperken en betere wervingsresultaten te halen.

Trend 10: big data verschuift van verzamelen naar evalueren

De bigdatatrend draaide eerder om het produceren en verkrijgen van data. Voor 2023 verschoof de nadruk naar de evaluatie ervan. Recruiters zouden meer en meer leunen op feedback van kandidaten om betere wervingsstrategieën te ontwikkelen voor volgende wervingscycli.

Ze zouden de voorspellende kant van technologie gebruiken om feedbacklussen van klanten en kandidaten vast te leggen. De vraag wordt dan niet 'hoeveel data verzamelen we', maar 'wat vertellen de data ons'. AI-tools die de potentiële anciënniteit van kandidaten kunnen analyseren, werden voor het volgende jaar als trend gezien.

Trend 11: employee advocacy als employer-brandingstrategie

Employee advocacy was geen nieuwe term, maar werd voor 2023 als mainstream concept gezien. Bedrijven beginnen de kracht van hun medewerkers te erkennen en aarzelen niet om dat netwerk te benutten. Van goede doorverwijzingen voor de talentpijplijn tot getuigenissen op sociale media: medewerkers kunnen een positieve bijdrage leveren aan het werkgeversmerk als ze op de juiste manier worden ingezet.

Recruiters moeten kandidaten en medewerkers een platform bieden om hun mening en suggesties te uiten. Belangrijk is dat die suggesties prioriteit krijgen, want dat versterkt de loyaliteit. Hoe meer medewerkers zich gehoord voelen, hoe authentieker en betrouwbaarder hun bijdrage als pleitbezorger wordt.

Trend 12: het tekstuele cv verliest terrein

Geprinte cv's op het bureau van de recruiter zijn grotendeels verleden tijd. Kandidaten solliciteren online via verschillende kanalen. Die verschuiving van papier naar digitaal maakte het makkelijker om op meerdere vacatures te reageren en om kandidaten snel te screenen. De volgende stap zou betere cv-indelingen zijn.

In de brondata wordt een studie aangehaald die stelt dat visuele beelden 60000 keer sneller worden verwerkt dan tekst. Dat is een gedateerde externe referentie, geen eigen onderzoeksresultaat. Het werd wel gezien als aanwijzing waarom video-cv's in het komende jaar aan populariteit zouden winnen. Tegelijk kleeft er een risico aan: onbewuste vooroordelen. Kandidaten worden dan niet alleen op expertise beoordeeld, maar ook op uiterlijk, huidskleur of geslacht. Juist omdat diversiteit en inclusie in 2022 veel besproken werden, is de vraag of video-cv's een zegen of een valkuil zijn. De tijd zal het leren.

Beslis-tabel: nu doen, proef draaien of monitoren

De wervingssector zal de komende decennia sterk veranderen. Wat recruiters in 2030 dachten mee te maken, gebeurde deels al in 2022. Niemand kan een gouden checklist geven die garandeert dat alles goed komt bij het voorbereiden op deze twaalf trends. Deze tabel is dan ook geen garantie, maar een hulpmiddel om per trend een eerste stap en een eigenaar af te spreken. Gebruik hem als startpunt voor een teamgesprek en herzie hem periodiek.

Een voorbeeld: één screening-workflow die drie trends combineert

Stel dat je een vacature hebt voor een rol waarin snel leren centraal staat. Je wilt LQ-screening, AI-parsing en een video-cv combineren zonder kandidaten onterecht af te wijzen. Een werkbare opzet:

  1. Voorselectie met AI-parsing. Laat AI de cv's en formulieren structureren naar vaste velden, zodat je snel een longlist hebt. De AI bepaalt niet wie doorgaat; die levert alleen overzichtelijke data.
  2. Gestructureerd LQ-gesprek. Stel elke kandidaat dezelfde set vragen over hoe hij of zij recent iets nieuws heeft geleerd en toegepast. Leg de antwoorden vast met een vaste rubric, zodat je beslissingen later kunt uitleggen.
  3. Video-cv als aanvulling, niet als filter. Vraag een korte video alleen van kandidaten die de eerste twee stappen doorstaan. Beoordeel de video op dezelfde criteria als het gesprek en laat een tweede beoordelaar meekijken om vooroordelen op uiterlijk of achtergrond tegen te gaan.
  4. Evalueer de uitkomst. Vergelijk de doorstroom van kandidaten met en zonder video-cv. Wordt de selectie eerlijker of juist schever? Pas de workflow aan op basis van die uitkomst.

Veld- en controlemap voor je ATS

Om de trends meetbaar te maken, helpt het om per trend vast te leggen welke data je in je ATS bijhoudt. Een praktische indeling:

  • Contractvorm en inzetbaarheid. Leg per kandidaat vast of die vast, freelance of op aanvraag werkt, en welke beschikbaarheid daarbij hoort. Zo zie je hoe groot het flexibele deel van je pijplijn is.
  • Tevredenheid en retentiesignalen. Koppel exitgesprekken en tevredenheidsmetingen aan de medewerker, zodat je kunt zien of onvrede samenhangt met vertrek of met een tweede baan.
  • Feedback van kandidaten en klanten. Leg gestructureerd vast wat kandidaten en klanten na een procedure terugmelden, zodat je de volgende wervingscyclus kunt bijsturen op basis van wat de data zeggen.
  • Doorverwijzingen en advocacy. Registreer welke medewerkers kandidaten doorverwijzen of ervaringen delen, en of hun suggesties zijn opgevolgd. Dat maakt zichtbaar of employee advocacy echt bijdraagt.
  • Screeningscriteria. Leg per vacature vast welke LQ-vragen en beoordelingscriteria je gebruikt, zodat je resultaten later kunt vergelijken en verantwoorden.

Trendclassificatie voor 2023: wat voer je nu in, wat test je, wat volg je?
TrendStatusEerste actieEigenaar
Zwartwerkers en retentieBevestigd signaalExitgesprekken en tevredenheidsmeting verdiepenHR / People lead
Gig-economieBevestigd signaalContractvormen en instroomproces voor freelancers vastleggenRecruitment operations
Nieuwe functietitelsVoorspellingTalentpools aanleggen voor AI-, data- en blockchainrollenSourcing
Leerquotiënt (LQ)VoorspellingLQ-vragen toevoegen aan het screeningsgesprekHiring manager
Algoritme-ondersteund wervenBevestigd signaalAI inzetten voor screening en interviewplanningRecruitment operations
MetaverseSpeculatiefAlleen monitoren; geen investering zonder businesscaseInnovatie / MT
EVPBevestigd signaalEVP herschrijven met concrete groei- en cultuurpuntenEmployer branding
Nieuw LinkedInSpeculatiefPlatformontwikkelingen volgenSourcing
Werken op afstandBevestigd signaalBeveiligings- en productiviteitsafspraken vastleggenHR / IT
Big data evaluerenBevestigd signaalFeedback van kandidaten en klanten structureel vastleggenRecruitment operations
Employee advocacyBevestigd signaalMedewerkers een platform geven voor doorverwijzingenEmployer branding
Video-cvProefKleine pilot met bias-checkHiring manager

De statuskolom is een redactionele inschatting op basis van de gesignaleerde trends voor 2023, geen gemeten marktcijfer. Cijfers uit de brondata (zoals 86% van zwartwerkers uit ontevredenheid, 30% van personeelsbestand op aanvraag bij multinationals, AI-gebruik van 19% in 2019 naar 30% in 2022, 22% van de Amerikaanse beroepsbevolking volledig op afstand tegen 2025, en 60000x snellere beeldverwerking) zijn historische, gedateerde referenties uit die periode; controleer actuele bronnen voordat je ze in een businesscase gebruikt.

Frequently asked questions

Moet ik alle twaalf trends in 2023 al invoeren?

Nee. De meeste trends zijn signalen om te volgen, niet verplichtingen. Begin met de trends die direct aansluiten bij je huidige knelpunten, zoals screening, retentie of afstandsbeleid, en test de rest in kleine pilots.

Wat is het verschil tussen een bevestigd signaal en een voorspelling in dit overzicht?

Een bevestigd signaal is een ontwikkeling die al zichtbaar is in de praktijk, zoals AI-gebruik in screening of de groei van freelancewerk. Een voorspelling is een verwachting voor de toekomst, zoals nieuwe functietitels of een verschuiving naar LQ. Behandel voorspellingen als hypothesen die je toetst in je eigen werving.

Hoe combineer ik LQ-screening met AI-parsing zonder kandidaten onterecht af te wijzen?

Gebruik AI om cv's en formulieren te structureren, maar laat de LQ-beoordeling door een mens gebeuren in een gestructureerd gesprek. Leg vast welke vragen je stelt en welke antwoorden je als sterk beschouwt, zodat je beslissingen later kunt uitleggen en bijstellen.

Zijn video-cv's een goed idee voor mijn vacatures?

Video-cv's kunnen sneller een indruk geven, maar ze brengen ook risico op onbewuste vooroordelen mee, bijvoorbeeld op uiterlijk of achtergrond. Start met een kleine pilot, beoordeel dezelfde criteria als bij een tekst-cv en evalueer of de selectie eerlijker of juist schever wordt.

Wat betekent employee advocacy concreet voor mijn employer branding?

Het betekent dat je medewerkers actief betrekt bij je werkgeversverhaal: van doorverwijzingen voor de talentpijplijn tot het delen van ervaringen. Zorg dat hun suggesties serieus worden genomen, want alleen dan blijft hun bijdrage geloofwaardig.